4CJSilli#S. bdl Ot . *i*. l3J$. gs (ZIr,^. t g ytr i. rX-yt ot,el. rll Cf . 6e Lt. gr-tre Abstract In 1989 a group of students in Yogyakarta, who were brought up in the traditional Islam, managedto arrangeseveralmeetingsto discuss some issues of Islam and especiallyNahdlatul [Iama. The successof the meetings pushedthem to establishan institute wherein they could realize their dreams of the amelioration of the condition in which they and the other children of Nahdlatul tllama live. Thus they establishLKiS (Lembaga Kajian Islam dan Sosialor Institute for Islamic and Social Studie. Their activities fall into three categories:. publication and . study, educationand training. It is interestingto note that they have publishedbooks contain of ideas far from being traditional, but some of them offer radical transformation of Islamic understanding and praxis. In this article the writer tries to answer questions on the underlyingreasonsfor their somewhat controversial activities, their enduranceand their tradition ality. Abstrak Beberapaanak mudadi Yogyakartayangdibesarkandi kalangan denganpersoalan-persoalan Islam "tradisional"ketika berhadapan yang berubah dengancepatdanmenyadarikekuranganperlengkapankeuntuk dapat terlibat secaraaktifdalampercaahlian dan pengetahuan turan duniamodern,melakukanberbagaikegiatanyang semulatidak jelas Al-lami'ah. No 60/1997 TlrcIntellectualMwemmt of NahdlatulUlamaYouth bentuknya,namunkemudianadadi antaranyayang menjadilembagaatau organisasiyang dapat melakukankegiatan yang berarti. Di antaranya, yang dikaji dalamtulisan ini adalahkelompokdiskusi yang lahir padatahun 1989 yang terdiri dari beberapamahasiswaPMIIdariIAINSunan Kalijaga. UGM dan UII. Setelahmelewatipenyaringanalamiahsejalan dengan waktu merekayang bertahanberhasilmembentuksuatulembaga yang diberi namaLKiS (LembagaKajian Islam dan Sosia. Ada tiga bidang kegiatanyang merekageluti, yakni . pengkajian,pendidikandan pelatihan. Yang sangat menarik untuk dilihat adalahbahwamerekamenerbitkan buku-buku. erjemahan,kumpulanartikeVmakalahatau buku yang memang diitulis dalam bahasaIndonesi. yang di antaranyamengritik praktek-praktekajaran Islam. Ini menarik karenamerekadibesarkandi kalangan "tradisional" . tau kolot?)yang selamaini dianggapanti pembaharuan. Pikiran-pikiran yang dituangkandalambuku-bukuyang mereka terbitkan justru memberikan nuansapembaharuan. Mengapamereka melakukan tindakan seperti itu, bagaimanadengan ke-NU-anmereka? Apakah mereka dapat bertahandalam kegiatan itu? Itulah antaralain yang dibahasdalamtulisanini. Lri. 6i t, -. 4 ")*,yl ilJnJlJ . -,yl Jsilt grJE ef d_r-,'- jre L^ ci!y^. Jl il^- ,',-'i e J:i el^LJl i^:d '*,. Cl iliLJl "*. rJ ^ dF J ll lq4. Jl ir. )-,yl rilCl3 splil . lc iJ. rt- Jl q3 . aum mud. glr '?ll t itL La1flj . #l L^1Sjill Ji q J ill isfJl l-,r3'-o d,-jl 4l$ Cl l- -,. SiOi ,lS^,"r-i y fL)l ,j ,s'J crJiill OIS- rl" tCJ dx ,'!^ll '. Al-Jami'ah,No 60/1997 t*-rA '*" . --ii. C Oytt lrA dlSl1i i ll ora ,. q l cl t ci. r- L C JlI Jt l4-,Y-9 r6-. fYl ol3Yl Mahasin u3* *rJrjryl 'C . il ,ir ,ria. t- . * LASJ#. 3 6i . t lt ,-iJt LJ rJ-rl3 ,:'-r_jl J. 4Li l- -i*,l *Jl '-L-ill lr-a . i-slJl ,- JJAH Ll . " Y:gl:lii:yl g,o \rgijifirl i*,- ll d ie J"I ilLJl ,J. r$tl: t'-lyilt f*iI fle . ,nlSSi*. ,-iU 'rA i-,UJ Cs 4lLc'i il grll q ifll LUjl 4^i J r-13 . ric, ,r. OL. S-d,#L&ll r i . iit *jd-9' iL *. eLli: . q# rts pJJ- l-"-J t g1Jtrll u* crl =^l ll . O#^"t ll llJrl iJfu Y Cl ,-tl . tiJl ir 4iBU^ crlrtliiYl clE lei . ArriLt3,. I LuJ rl iiJl . ii-rll_l *lfll I c'rojs. s,j . -,sJ$yt i-!t eL i ili,- l { eE el-ijll dr r-i ,JSCJI'i. ","Y3 . la:l$Lr,3 i_loL,Jl . lr-ll 'l li. :l qpl -r*Jlc, . Jl J)l. l-re cl Jl "Jl ,rb kclJt -- oj- i:t-- ll dk Jl r_r ij:l t_l. lS t -,! ,6g!l iF J. 3S,J 6:r:r. lt J. JJI ":il. il^Jl C lJl -i ,. ' lt. u L! rLiSjYl e. 1se*J L^ . l$ drCt'-f 0-" . ,-,. !J q_ll :Jl d. Jrl . *'- OIr Ll. LtLoisil itiJl r. l ,J d,'l j'. -ll glruii:yr dr$ il I q Ji rr qi . :-: ,Jr-Fy_l ji ,og1 rtl (. I}-ll l-u e-:. rs t-g\l 6la-ill Jl$$ iH:itll X*tr. l**-. 1'6*Ii"" cFJ . d, j 1,s. :L !li. clLin,jl-l t ,JJrl Oi -!f C ^ ,1. l tXiS f*,1 drl3-Jl U-n rr . ,^^,i! . JAU^JI eiL ,. i oJS n i. (Lembaga ot*,l-1. Kajian Islam dan Sosia. ol'^i-. Vl-l ii. )*)l -:,SiJl. t * . l l. :Lj r-i. ll eJlCl AbjJ ,sl, d. ,A fej! dli3 *"* r-i . eLJJl e-. l OJ*Jir" g,. :lgJ_l {Lj crJ ,fJl-,yl ,r-lo tJi. -i#!l ,i 4r-jC-ryt ,. i" -r- LAJlSid. ritSoill-,*-l Od. t""ll cJF !. 'lJJl . J q r: Y &. :A 6L. *$rr ir. , y' Ot -l crf dil:i ,_. - r,. r,*. :ell ,lr ^tll 0-" -l,r,_. te L. $j i*lJ$l l:J. -lC -Pesantren _ei. tlt'i- t. 6Jl 193,1Jrll 6llrt 6i 6,-"=!l &). p-t -tl ,:l--'ill d*[-641t-C-':5. r-ll' ,l ,i. -'r'. o J) crt tjjl c. S-l F&{ -i ,. !i-,- . 4!i ui #l Jt 6-1t*:-Jl 6. Qt'^lJ* Fll y L lti . Jitll 4J. )*,yl relJl fJ3 . Oyll u. O:\ii. -tl #l. aS :1. :'':. J d-e iF sJ ii*,lJJl :L -ll 6 Jl r, . Qr-Jl e:ti ,'3ll i5". Jl 6l Jl s. ajfi L^r. ,i*Cl L-JrJl *i_l-Fll Jbdi J*lj 6l ,ll. ro dF l. Jt^-tu"L3 qrl--:. tl c. r'rl-r,i-. o-,. : Y . iS)$*Yf d !fi Gob3 . YJ . L'. Jr: L"]J LpJJil 'iAJ . Jl ,-*_l_. ,rll Jl f lJl 6J. LJ eol,^ll *f O$J^lt Oc4l' ll ylj fil . $ ri y i liil i Dl*'yl ul-Jl q# 6L#Jsll f-crle lri& ,s Ort^ll JISL #l'l ql^r fd*JL. gn dtJJl uf #tf<- . ,le lJ^-- L"!JJdl'3ll 3 3 . iir $JL . J' i. Ll,. )t . r $: si*!l SJj . ,4li. JS ef Jj,!6lt g. Al-Jami:'ah,No tt0fl997 Y ri lra . ri e . iell ,-1i, -,"--ll Mah*sin r-l Lrr-r relJl ora qf C. "^ll :Sti,t. IJS f l ci3Jl ui 0Al- rrLJl 61c. Cl r$lS-i. 3 g,s"ll'. f'-el( Y lJ J ti. eilSlJ l-$^ 'Kiaiu ! *t iljt* sle '-i &Jl cJL t Llilajr! al, r*r-rl. l5!i . i u. -iJ-J 1p$l e"i . ll :ljl plJ Fly SjIJJ Y3 litS g. Kiyai J) ':' A3or-r. -9rI e'i':'lLr. 0S y ils-i. -r-*i . ,Jc ,r- S$l iiL iF r:. J ri hAJ . LE-l-l tJJl i#J sr 6J Jl Jl. i,lI ,. c rtt gJc eL,cJl 3i d,- dJ-ft lyls g4-rll ,=rt!-. ill eYJl #-. LlJl ur i tt--. ill di-ldl ,1t. Jl sj. Lt. irJJt . rs o-,pfi. i*,L-ll o,r-! it"X-,)l . 1J1 ,-lrYl i. lS- JBfil s3t-frri Ji. rt-a:tYl3 . l-fls F . Sl -l*l l l lts df5. S-Jl 'll . O-6j-! jXJ i li #,-ni q O-6-F. t-rtS Cr f'{-J L!. lill 'i "o -'J"'lt 6yL- cjlf Y-l q!l-( ,1, . r- dJlJ iit^Glle - E-F!. -r,r . Arena e'-bll l-. lrt Cl cDtS-tlt ,1r. -: *&Jl gl. iib^ll . rie U. l,e3 i3ilfi i!. '-'ill ,lt i tUlj i#-. i!l :i rt- Jl oljsjl3 6415JtJl ,i o'" rsyl " Ld^:. ,J5lill rtsJl l. r-r uls*' l{ 'i rrittj Cl ijAljl -i-l-Fll l-6. gi'}'-il -,. rJo-r i !n!l ci. ,11 ,i l,J)-Llt o!1-. Le rU 6l-. lr i-,i'iU^lt . -,. Lr 4 JJl '. ' L:'ll oSJ-l A:: *-tc llts :l-. $^ll crlglJ^lLi 3J-L d5 elj! 4 riijl Cr-lt l-itl-f E-51 *l 6t-. LJl !:irl'l ri qrt ,ill gYJAJ . o-F d. S . l t-*rb JJi'Jl $sr L ij. JJ . -l--il ,LJSill #Ui ,lJ Y ,Jl JJ"II dr f*l ,Jill ,Jt -ri rrl3sll dl$ ,. ri 0-6-1i. \- ?'J[. rl4,'$&. r-Jl ,-ilJ,. Li alr- r* 3CJ=JJ i lS. Al-Jami'ah. No 60/1997 ThelntellectualMwemmt of NahillatulUlamaYouth il-' rlr glJrrll \t' -6jit " Jl' ,i i. l-f-Sl *-tsi Oi ll crl_,p. ^ll dllS: i '' et i *il:' olfill . " ij:L-^ll i I! fJlt { !fill elJll E-6! * J iJ--Jl iL-ili: -'-otrll rr. r J*cr3. *i dllJl. iYll ,. pl:Yl ,i dtlJi^iN L. rl-/ . t' oJi$r 6lill eL^j ,J J#S JJr H *fliJl $^ul ,Ji- CIJ u: :eilt ilrl:-Jl fA W u. e^ir*JCt 'il>Ltl 'J*ii il:L' iJll eptri ,-rhYl t1lS *rr . i5,r=Jl 6LFJILi i: y -cJjilt ,r-tt e"-/t ,-tF!l t,'ll*. o! 4iJt . *,)l g lE: t $ . ,i. i ,J lallrlj 1#-"ll { ,. 1s^lle. "lJl i-:l-* / ,t. --11. grr"larili" j63"ll . -1nejl l -lb . r-l'i-. JJl U i. l Ll-,p ,i . irr"-, dt i-iJF,. gi ,ulti . t : . L f& or$ tl dr k# !. r*ir,JE 6l-l. 'i dr . ,/tJ L^r!d, -$Jl qr$ LJ. *il3 ril3 elJYl u,. " L gi o-rt$ d k . q4l dr hA . i-,ri. ': Oi . 6 ' l. l-2c1 r. rt-:il3 i -U* iJ-i LIJIJ cJl . -r^,*i ri iJlSll '5A . ,i # c=,i Jal . rl ct : L$e -,'Jr. ll o-r to3^H -ti Cl rli,-!l ,a- al. lL-cJ JJ l,JL. et": . l- . -F r-6. c rC O d cl. fe- 1JSJI. ,)-L . i al3 . ^J-i. Jl LJ 4#J,'Jl l Jjill ee 6y ri crsll . 9 gi ,]o . tcJJ d,ii "J' ll 4iJ l ri lJAti crlqr. ,' c-ri-ri JJ gt1. ry Y ri 6$t-,!l3 . eE*. JJ ,J ^ttJJ . ,--i -J. ^:,J c!,*f. r-1t-9 ,J-ul ol-f'"'o3 6-l clJLL i*{E O'. ll l. t-r gi )*L . ol3ful qri ,r-, rl j. et-j,i!l uite tS-113 pt t-. i & . ':*,VlJ J,:Jl * d 1"- !-J f lri-Jl-l ijJilt Al-lami'ah,No 6011997 ,'. ( !el-. !i. l rjl JlJ,-,| pl. *,I d i#-"Jl s,"JJil \t-lj '-. 'l: Mahasin Le. 1 "1'll drl3rjJlJ drUIJl . *i dllJF. iYl J(Clli J! t : L-rr-r-illj LAjkijl O*. # O3s-,lJJl ,s e iir ,'i. ,i ctl, i*-'l-2r . : i:". yl i. JIJ*^V| sil-fiSl dJ. -t--. ,o,Jj Ui!-tl l : L-^^ll ,rj-l 6o*lj-^^Jl ,J cr tir. r tdLlii . _l. sd dllii 'i. " Jt . i ab, . i-iiu. -r -t-lJF U # glS drill sr. )!ll Jl ,Jf ff e. -,. fi i. -lli". ,J, iJ-ill :x"*: irl ll lJ'iLS pSII Ji. JI'. C,. i-"^!t ,1i -xJir,-l A- OJJI--. ll ,. ,!L !-oii . L! t-^e fdJel-". 0,^f#&'- $ Ul-iil 11tJl (J. otl-tl "r''Jl '-U"i,-:)-LJl3 IJJ *J. -1i gac-. ,^ll '. l f-$ cr-Si-l ,-1t*:,. -1 l. -r: i*Jl. yl r!c!l Jie qj e,fJl . ts fl-dt p$ll cl^ . ais" har . Cll5 C &_r &: a*l' ,*,. ,- i-rel-3-)l3 i $l c!)S-l ,-iiU^Jc,tLb,U. llel$ . 4 *f taEiL Jl . ,L- Lr. -r Y dIJiJ . 4riJl-r e-&ll ,-il3i. ,s Oit^dt ,-r. -fS t*$ CSII rf ,J qJ 3ll: . ! 'i'"-i tt iill )ie i '. tJ Xl *in ,"Jc . rl$eYl34 1. "^ll lSl 4JJ ). -! t^ d. * oi e ti $*i. u*ixl r$ll . JJa*iq l-1-3,*. lrils! ilrJ, t"t',:lf iJ),'r . Lil. -llr EsJl sJo,. r-r J tl jJl 6i etti ,rtc u,Ull dbi^ i,1"jS plill i-*. ,|-lt t-r,j# eii ,J',lapiij. 5 i-. 11cJL t ,cg. L". *ll )*et Jft. "^-i. --ri ,J lJ c/ -l-l--. tl: -eAP-l g. 3 -Jt *ji . o Jii!l fdLii dir-,J CiJl JJFII dr FVI rr lra: -E-fb -9. ,-. -J _ltSi ,i gr. *ir, y ia"tc erLJL. UJ*. ri Ol3Sll J & e JB i itil drljIJI ,i otrr:tt AI-Janti'ah. No 60/1997 The Intellectual Mooement of Nahillatul Ulama Youth L ej*"$ rr. r-fr il. *3-,'yl ,rlt fe ll t^^ . d$ U" f{J. ket^- Jir4ir. J'. !l ir dS W feJE ,r3l cits. i^! C). 'JI lJrii: qil&tl: i,^LJt i-L^tiU d dllJGYl J r,--lj O,^--!l r ' illDt. ,j'- Jl oL*t Ll. YJ e"i--ll rA Jili g'r-ti 04 drrSLJ dfiJ o ci-^i. c Jr-J fa r-li ^-. rac l-6. i #$ lJ-St d. lrie i"iiU. y L. ne &FUl iF J. 3S{. r5 dS "3. liOi & l L r5l: 1iJt*. ill h-t J,-. Cltrtt d. c y! -ri. J d. i:-* l-6-Sl ({$lJSJ,. oYJl ,. 6r-Jl r "Jt l:n i. r' gErll fgJ! l:p3 tJajl t'$l C)--J o: 3r r S JJ ,s. r,j c't -, t . _tt l- ip iriliJl: *$lfill e. g rtl g,-. O-$ . _ryl g mL"^tl l{Jtr -i )t rI -L"jC ilJ ,lr k - *lr-rt- ,sJ p ill :^-i . l r t . r,i L dl3. aStr4pt irYt i. gl ps ,it (. lr o. _ltLi$ iLJl l,'rl. ?rL,i^tj^ll oJAc-rij djs4 L. 1-," lfiJt 'il =rJ . J*:d,ill . J ll Yl . JSilt dul g- i-iiLi^ll rl il- $c. a Jl ii$ll J-rull il:[. e-: -llJ . lJJEi. l Ol$ll oYJl gi JJ a, 51l pcl-,i O:e y- rr ,r kjl" u3-rr-,Cl . ll '' - liL ,Jt V S dL -l-l . id"Cl qll tl!. 'iJl iP rt* ll ,-,-D1gll d1t ,/ c y gill dlJl nl *f crJ L Oil Y . ri 615Y1 pa g,1rll i-,* 4Li l- 6i 6l-*1. ) ga:ll5 e. -:-Jl ulj crJ'. sl 'o-ll -l. Urll O-. -lr l i#r$l Al-lam. No ffifl997 o6'6t. -eejj* Ji ili"l-F u. U". J ,eyJ. Mahasin irll,dl --l-l e. -1 ^llJl ,l i gr otafiiYlp. r-e ,i g. [^. = jsll -islr. ,iL A)- ,Lt6# uii-d cr. Lrrl jt gi ,-1i dl-- dS ,rLi egrj5 \ c ai asJl. ri 6i ctls . ,i yJ . crYl. r C)-) ulr*: i. Ol$ll l i s. -,' Cl . _ll ll u^ ra dllr ,rlt '?'lfpl-! erit-tl dl$ d 6i 't-a. 3t rgr,. L^: . ,eill JC, . SJ-!l _lLS. 6:sL". _9i,. :l. tL^i_j d#":\Sill 6,i tlr O#f Oi ,. '1S^, Ot *,lt -J. fi u-l eabr d gb" er! . dl_il I,L lrA firCl t^l. 4 i*. #l *f 4#-ill Jts #qi *lJ ur q O:Ue. Ue fii"ii el*Jl 6t-e!l 'ra . *i la. pt dlslSll e. "l Y r $: i*,!_. dihll gr . i:ll ilrt- ol-). -J 0-. Olill h^ dijlJi. r Ol -ilfii L c,lrl. - l- OJ d,',. J gi 6S^,. i r. Jl 6t -Xl F)-,- d-o iF t<* lrit I'J di1. ,"yl''*lUiill i--l-l-l rt' L Iis "ilei Ol . ill rYJ. gi anij . i J13 4-. i il' L i l-dll" dF LIJS l:tl-,. d e6:l ,ill (. ls6J9J . :lS otir p,65lrlJ3:l Al-W'ah. No 60t1997 ThelntellectualMwement of Nafullatul UlanaYouth -ril d b:. "-S. OI'JS ,i p rri dt l lJJEil L"l #. ,stiitl llCl . el-F ,Jt3. i Cr i eJdl sl. rlJl ,i i ,r. itl -l:. !l il:5j: i4Le "&t- . -ll iJj !:il'r3 ,Js-l . ol-J. 1r!l-r,. LL i-j j:6L:,. -1 pS of-i-, ci i$ll ilt^-!l ic . -* t*:$-r JJ lJJil l{Ltii dr sils t^6-. JJ^\tl . edr$ 6- i. :l Y le> t JJ$*r- Ol l-,^ll fl:o Oli Lrie LJ 'Y3r- lajl *l. rlJiiYl-lp6ill ,-,elJ Ot$ll . \ el p3$l 6i t5i_,1 ri*i . ,p-)l i $llr -rej. LitL ,J$ l{Jl' l3r-,1 uJt ,irLiLJl i-l*. Lel-. " 6t1 . !l c'. i-F: t' ,'. -i. : . :-lrlg ui. :r=,otl g r. o^ll3JilCl crL-. ,lJrtlg-. odt-ei q# Olsj-,"^lt u. -*beill l=-. Jtl t-l $lCl -l_X-'t*: . ir_Fll l. 6i t-r,t3Ua6. Uripl-)l3 i etissYl l--r qr:!l Ll'. LelJ. cr- #LJ. ,tc, lg3 tY3lS p3 . Uit e! g,r$l O#. ill otr! l-si JSLII _lp ri tJri{. sL)Jl lJEil fJ tl$tl AJi cJS:". grtrrltt ,Jti. LiLJ--lr ,. , ir: JJ i'Cl g' ll i-L. iji f*'in' -tl . :-l-l jiil . r ,f$Jll i*jjrll-l 1-,lJAll 1. Abdullahi Ahmed an-Naim dkk. DekonstruksiSyari'ah II: Kritik- -'-Ist' t * \ \ I o- sKonsep,Penielaiahan Lain (Yogyakarta: LKiS, 1. dJll . ,i e^ ll b-p- . ,ill ':r'. , 1994(\. Johan H. Meuleman. Tradisi Kemodernandan Metamodernisme: PemikiranM. Arkoun . l-23L3 uh-llj ll3l Memperbincangkan O-6li . -,. tSiiep &F :iilr-Jl. , oYlill ic'. c ", 1996. Th. Sumartanadtk. Anarki Kepatuhan. -cUll . :g. , &YliJl i. " -o. St. Sunardi. Keselamatan,Kapitalisme,Kekerasan: Kesaksianatas Paradoks-paradoks (,r--Ic tJal-,i,^tl :. i iJl J iJl^-. ,iJ,Jlr i. )*. 'll I 996. St. Sunardi,Ni etzsche. ,3i i\. Nasr Hamid Abu-Zaid. lmam Syaf i: ModeratismeEklektisisme. Arabisme . -Jl i: rl. uJl . J 1-iir. #t^l'll d. ), r ). , 1997. Oktavio Paz. Levi-StraussEmpn Antropologi Struknral . -J . J"J. - g. gJr. ll OL*iYI el. F>'. , 1997. David Sagiv. Islam OtenfisitasLiberalisme ( -l-l =:llr ilL. -Ylj p*,Y. , ? J. , 1997. AbdurrahmanWahid. Kiai Nyentrik MembelaPemerintah ( ilJi ,F. Ctt S-!l F Cl. , drYliJl ie. Al-lami'ah,No 60/1997